Ayıplı Mal ve Hizmetlerde Tüketici Hakları ve 2026 Başvuru Sınırı

Ayıplı Mal ve Hizmetlerde Tüketici Hakları

Satın alınan malın veya hizmetin sözleşmede kararlaştırılan nitelikleri taşımaması, tanıtımda bildirilen özellikleri sağlamaması ya da kullanım amacını önemli ölçüde azaltması tüketici hukuku bakımından ayıp oluşturabilir. Değerlendirme yalnız ürünün bozuk olup olmadığına değil; sözleşmeye, reklama, teslim ve kurulum biçimine, tüketicinin makul beklentisine ve ayıbın ne zaman ortaya çıktığına göre yapılır.

Bu rehber 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun esas alınarak 26 Ağustos 2026 tarihinde kaynak kontrolünden geçirilmiştir. Somut uyuşmazlıkta sözleşme türü, ürün grubu ve özel yönetmelikler ayrıca incelenmelidir.

Ayıplı mal nedir?

6502 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre teslim anında taraflarca kararlaştırılan örnek veya modele uygun olmayan ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan mal ayıplıdır. Ambalaj, etiket, reklam, internet ilanı veya kullanım kılavuzunda bildirilen niteliklerin bulunmaması; satıcı tarafından kararlaştırılan sürede teslim edilmemesi veya montajın gereği gibi yapılmaması da sözleşmeye aykırılık oluşturabilir.

Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu karinenin uygulanmadığını satıcı ispatlamalıdır; ancak malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmayan durumlar ayrıca değerlendirilir.

Ayıplı malda dört seçimlik hak

Tüketici, Kanun'un 11. maddesi uyarınca kural olarak şu haklardan birini seçebilir:

1. Malı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme ve bedel iadesi,

2. Malı alıkoyup ayıp oranında bedel indirimi,

3. Aşırı masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım,

4. İmkân varsa ayıpsız misliyle değiştirme.

Ücretsiz onarım veya değiştirme satıcı için orantısız güçlük yaratıyorsa dönme veya indirim hakları gündeme gelir. Talebin yerine getirilme süresi ve azami tamir süresi ürün grubuna ve Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği'ne göre değişebileceğinden tek bir süre bütün mallar için geçerli kabul edilmemelidir.

Ayıplı hizmette haklar

Hizmetin sözleşmede belirlenen sürede başlamaması veya kararlaştırılan ve objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması ayıplı hizmet sayılabilir. Tüketici; hizmetin yeniden görülmesini, ücretsiz onarım sonucu doğuracak şekilde ayıbın giderilmesini, bedelden indirim veya sözleşmeden dönme haklarından uygun olanını kullanabilir. Bu haklarla birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat talebi de şartları varsa ileri sürülebilir.

İlk yapılması gerekenler

• Fatura, sözleşme, sipariş ekranı, reklam, garanti belgesi ve servis kayıtlarını saklayın.

• Ayıbı tarih gösterecek fotoğraf veya videoyla belgeleyin.

• Seçtiğiniz hakkı satıcı veya sağlayıcıya ispatlanabilir yazılı bir kanalla bildirin.

• Ürünü yetkisiz müdahaleye uğratmadan incelemeye elverişli biçimde koruyun.

• Talep reddedilirse ret yazısını ve başvuru kayıt numarasını alın.

Kanun her olay için kısa ve tek biçimli bir ayıp ihbar süresi öngörmez. Buna rağmen delillerin kaybolmaması ve zamanaşımı tartışması yaşanmaması için ayıp öğrenildiğinde gecikmeden yazılı başvuru yapılması uygundur.

2026 Tüketici Hakem Heyeti sınırı

Ticaret Bakanlığının 2026 yılı duyurusuna göre değeri 186.000 TL'nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıklarında il veya ilçe Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapılabilir. Önceki yıllarda kullanılan il–ilçe ayrımlı sınırlar 2026 başvurularında esas alınmaz.

Uyuşmazlık değeri 186.000 TL ve üzerindeyse görevli tüketici mahkemesi değerlendirilir. Tüketici mahkemesinde dava açılmadan önce, 6502 sayılı Kanun'un 73/A maddesindeki istisnalar saklı olmak üzere, arabuluculuk dava şartı olabilir. Hakem heyeti kararına karşı itiraz süresi kararın tebliğinden itibaren 15 gündür.

Başvuru tüketicinin yerleşim yerindeki veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki hakem heyetine yapılabilir. e-Devlet üzerindeki Tüketici Bilgi Sistemi de kullanılabilir. Talep miktarı, olay özeti, seçimlik hak ve eklenen deliller açıkça gösterilmelidir.

Zamanaşımı

Ayıplı maldan doğan sorumluluk, daha uzun bir süre üstlenilmemişse teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda süre beş yıldır. Ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse zamanaşımı hükümlerinden yararlanılamaz. Ayıplı hizmette de kural olarak hizmetin ifasından itibaren iki yıllık süre uygulanır; özel düzenleme ve sözleşmeler ayrıca incelenmelidir.

Mesafeli satışta cayma hakkı ile ayıp hakkı aynı değildir

Mesafeli sözleşmelerde tüketici kural olarak 14 gün içinde gerekçe göstermeden cayabilir. Ayıplı mala ilişkin seçimlik haklar ise ürünün sözleşmeye aykırı olmasına dayanır. Cayma hakkı istisnasına giren bir üründe dahi ürün ayıplıysa ayıptan doğan haklar ayrıca değerlendirilebilir. Cayma bildirimi, iade yöntemi ve istisnalar güncel Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'ne göre kontrol edilmelidir.

Sonuç

Tüketici Hakem Heyeti kararının yerine getirilmemesi hâlinde ilamlı icra gündeme gelebilir. Bu aşamadaki hizmet kapsamı için Ankara İcra Avukatı sayfası incelenebilir.

Tüketici uyuşmazlığında doğru başvuru yolu; uyuşmazlık değeri, talep türü, ayıbın niteliği ve delillere göre belirlenir. 2026 yılında 186.000 TL'nin altındaki uyuşmazlıklar için Tüketici Hakem Heyeti sınırı esas alınmalı; daha yüksek değerli uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk ve tüketici mahkemesi süreci birlikte değerlendirilmelidir. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olay için hukuki görüş yerine geçmez.