HUKUKİ SÖZLÜK

Hukuki Terimler

Türk hukukunda sık kullanılan kavramların sade ve anlaşılır açıklamaları.

384 terim bulundu

6

6284 Sayılı Kanun (Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun)Şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişilerin, özellikle kadınların ve çocukların korunması ve şiddetin önlenmesi amacıyla çıkarılmış özel bir kanundur.Aile Hukuku 6284 Sayılı Kanun (Ailenin Korunması ve Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun)Şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişilerin, özellikle kadınların, çocukların ve aile bireylerinin korunmasını amaçlayan özel bir kanundur.Aile Hukuku

A

Aciz Belgesiİcra takibi sonucunda alacağın tamamının veya bir kısmının tahsil edilemediğini gösteren, icra dairesi tarafından düzenlenen resmi belgedir.İcra ve İflas Hukuku Adli KontrolTutuklama nedenlerinin varlığı halinde, tutuklama yerine uygulanan, şüphelinin veya sanığın özgürlüğünü kısıtlayan ancak tamamen ortadan kaldırmayan koruma tedbiridir.Ceza Muhakemesi Aile KonutuEşlerin bütün yaşam faaliyetlerini birlikte gerçekleştirdiği, yaşantı merkezleri haline getirdikleri konuttur.Aile Hukuku Aile Konutu ŞerhiEşlerin bütün yaşam faaliyetlerini gerçekleştirdikleri ortak konutun tapu kaydına işlenerek, malik olan eşin diğer eşin rızası olmadan işlem yapmasını engelleyen şerhtir.Aile Hukuku AlacaklıBorçludan belirli bir edimin (genellikle para veya mal) yerine getirilmesini talep etme hakkına sahip olan gerçek veya tüzel kişidir.İcra ve İflas Hukuku Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (AATUHK)Devlete, il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, para cezası gibi kamu alacaklarının tahsiline ilişkin esasları ve usulleri düzenleyen temel kanundur.Vergi Hukuku Anlaşmalı BoşanmaEşlerin boşanma ve boşanmanın tüm sonuçları (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) üzerinde anlaşıp mahkemeye sundukları protokolle gerçekleşen boşanma türüdür.Boşanma ve Nafaka Anonim Şirket (A.Ş.)Sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan ve ortaklarının sorumluluğu taahhüt ettikleri sermaye paylarıyla sınırlı olan ticaret şirketidir.Ticaret Hukuku AnonimleştirmeKişisel verilerin, başka verilerle eşleştirilerek dahi hiçbir surette kimliği belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişiyle ilişkilendirilemeyecek hale getirilmesidir.Bilişim ve Kişisel Veri Hukuku Asgari Ücretİşçilere normal bir çalışma günü karşılığı olarak ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım, kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını karşılamaya yetecek miktarda belirlenen en düşük ücret seviyesidir.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Aydınlatma YükümlülüğüVeri sorumlusunun kişisel veri işleme faaliyetleri hakkında ilgili kişiyi bilgilendirme mecburiyetidir.Bilişim ve Kişisel Veri Hukuku Ayıplı MalSatıldığı zaman tüketicinin beklediği faydaları sağlamayan, objektif olarak belirlenen veya taahhüt edilen niteliklere aykırı olan maldır.Tüketici Hukuku Ayıplı Mal veya HizmetTüketiciye teslim anında, taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmaması, objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması durumudur.Tüketici Hukuku Ayıplı Mal/HizmetTüketiciye teslim edilen malın veya sunulan hizmetin, sözleşmede belirtilen veya beklenen nitelikleri taşımaması, eksik veya kusurlu olması durumudur.Tüketici Hukuku Açık Ceza İnfaz KurumuHükümlülerin topluma entegrasyonunu sağlamak amacıyla, daha az kısıtlayıcı koşullarda ve dış dünya ile daha fazla temas halinde ceza infazını gerçekleştiren kurumlardır.İnfaz Hukuku Açık Ceza İnfaz Kurumuna AyrılmaKapalı cezaevinde bulunan iyi hâlli bir hükümlünün, infazının geri kalan kısmını dış güvenlik görevlisi bulunmayan ve firara karşı engelleri olmayan açık cezaevinde geçirmesine karar verilmesidir.İnfaz Hukuku Açık RızaBelirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rızadır. Kişisel veri işlemenin en yaygın yasal dayanaklarından biridir.Bilişim ve Kişisel Veri Hukuku

B

BeraatYapılan ceza yargılaması sonucunda, sanığın isnat edilen suçu işlemediğinin veya suçun yasal unsurlarının oluşmadığının tespit edilmesi üzerine verilen aklanma kararıdır.Ceza Muhakemesi Bilişim SuçlarıBilişim sistemlerinin araç olarak kullanıldığı veya bilişim sistemlerine karşı işlenen, kanunlarda suç olarak tanımlanmış fiillerdir.Bilişim ve Kişisel Veri Hukuku Borca AykırılıkBorçlunun edimi hiç ifa etmemesi, geç ifa etmesi, kötü ifa etmesi veya yan yükümlülükleri ihlal etmesi gibi sözleşmeye uygun davranmaması halidir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Borca Aykırılık (Sözleşmeye Aykırılık)Mevcut bir borç ilişkisinde borçlunun edimi gereği gibi veya hiç ifa etmemesi durumudur.Tazminat Hukuku Borca İtirazBorçlunun, kendisine tebliğ edilen ödeme emrine karşı, borcun tamamına veya bir kısmına itiraz etmesi işlemidir.İcra ve İflas Hukuku BorçAlacaklının borçludan belirli bir edimi (yapma, yapmama veya verme) isteme hakkına sahip olduğu hukuki ilişkidir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Borç (Hukuki Anlamda)Alacaklının borçludan bir edimi yerine getirmesini isteme hakkına sahip olduğu, borçlunun ise bu edimi yerine getirmekle yükümlü olduğu hukuki ilişkidir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku BorçluBir alacaklının kendisinden bir edimi (genellikle para) talep etme hakkına sahip olduğu, bu edimi yerine getirmekle yükümlü olan gerçek veya tüzel kişidir.İcra ve İflas Hukuku BoşanmaEvlilik birliğinin, kanunda belirtilen sebeplerden birine dayanarak ve mahkeme kararıyla yasal olarak sona erdirilmesi işlemidir.Aile Hukuku Boşanma DavasıEvlilik birliğinin mahkeme kararıyla sona erdirilmesi amacıyla açılan hukuki davadır.Boşanma ve Nafaka Boşanmada Maddi TazminatBoşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen ve daha az kusurlu olan eşin, kusurlu olan diğer eşten talep ettiği parasal karşılıktır.Boşanma ve Nafaka Boşanmada Maddi ve Manevi TazminatBoşanmaya sebep olan olaylar yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen ya da kişilik hakları saldırıya uğrayan eşin talep ettiği bedeldir.Boşanma ve Nafaka

C

Cayma HakkıTüketicinin, belirli sözleşme türlerinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden dönme hakkıdır.Tüketici Hukuku Ceza Koşulu (Cezai Şart)Bir sözleşmede, borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi halinde ödenmesi kararlaştırılan, alacaklıya tanınan ek bir tazminat veya yaptırım şeklindeki edimdir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Ceza İnfaz KurumuHükümlülerin veya tutukluların hürriyetlerinin kısıtlandığı ve cezalarının infaz edildiği, devlet tarafından işletilen tesislerdir.İnfaz Hukuku Cezai ŞartBorçlunun sözleşmeden doğan yükümlülüğünü hiç, gereği gibi veya zamanında yerine getirmemesi halinde alacaklıya ödemeyi önceden taahhüt ettiği ekonomik değerdir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Cezai Şart (Cezai Koşul)Sözleşmeye aykırılık halinde, borçlunun alacaklıya ödemeyi taahhüt ettiği, genellikle belirli bir miktar para olan ek yükümlülüktür.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Cezaların İçtiması (Toplanması)Bir kişinin birden fazla suçtan dolayı aldığı farklı ve kesinleşmiş hapis veya adli para cezalarının, infaz aşamasında tek bir dosya üzerinden yürütülmek üzere birleştirilmesidir.İnfaz Hukuku Cezanın ErtelenmesiHükümlü hakkında verilen kısa süreli hapis cezasının, koşulları taşıması halinde ceza infaz kurumunda infaz edilmeyip belirli bir süre boyunca dışarıda denetim altında geçirilmesidir.İnfaz Hukuku CiroKıymetli evrak üzerindeki hakkın devredilmesi, rehnedilmesi veya tahsil edilmesi amacıyla senedin arkasına yazılan ve imzalanan devir beyanıdır.Ticaret Hukuku Coğrafi İşaretBelirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibarıyla belirli bir yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren işarettir.Fikri Mülkiyet Hukuku Coğrafi İşaret (Sınai Mülkiyet Kanunu)Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibarıyla belirli bir yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren işarettir.Fikri Mülkiyet Hukuku

Ç

Çekişmeli BoşanmaEşlerin boşanma veya boşanmanın sonuçları (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) üzerinde anlaşamadıkları durumlarda mahkemede görülen boşanma davası türüdür.Boşanma ve Nafaka

D

DanıştayTürkiye Cumhuriyeti'nde idari yargı alanında en yüksek mahkeme olup, idari uyuşmazlıkları çözümleyen ve idareye yardımcı olan bir denetim ve danışma organıdır.İdare Hukuku DavaBir hukuki uyuşmazlığın çözümlenmesi amacıyla mahkeme önüne taşınan ve yargılamayı başlatan hukuki prosedürdür.Genel Hukuk Kavramları DelilBir suçun işlenip işlenmediği, nasıl işlendiği ve kim tarafından işlendiği gibi yargılama konusundaki maddi vakıaları ispatlamaya yarayan her türlü veridir.Ceza Muhakemesi Denetimli SerbestlikHükümlünün cezasının bir kısmını veya tamamını infaz kurumları dışında, toplum içinde belirli yükümlülükler ve denetim altında geçirmesini sağlayan bir infaz sistemidir.Ceza Hukuku Denkleştirme (İade)Mirasbırakanın sağlığında yasal mirasçılarına yapmış olduğu bazı karşılıksız kazandırmaların, miras paylaşımı sırasında terekeye geri verilmesi işlemidir.Miras Hukuku Destekten Yoksun Kalma TazminatıBir kişinin ölümü nedeniyle, ölenin desteğinden faydalanan kişilerin bu desteği kaybetmeleri sonucunda uğradıkları maddi zararın karşılanması amacıyla hükmedilen tazminattır.Tazminat Hukuku DuruşmaCeza muhakemesinin kovuşturma evresinde, yargılamanın alenilik, sözlülük ve doğrudanlık ilkeleri çerçevesinde, delillerin tartışıldığı ve hükmün tesis edildiği yargılama faaliyetidir.Ceza Muhakemesi Dürüstlük Kuralı (Objektif İyiniyet)Kişilerin haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken makul, namuslu ve dürüst bir insan gibi davranmaları gerektiğini emreden temel bir hukuk ilkesidir.Genel Hukuk Kavramları

E

Edinilmiş Mallara Katılma RejimiTürk hukukunda yasal mal rejimi olarak kabul edilen, eşlerin evlilik süresince karşılığını vererek elde ettikleri malların boşanma halinde yarı yarıya paylaşılmasını öngören sistemdir.Aile Hukuku Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi (Mal Rejimi)1 Ocak 2002 tarihinden itibaren yasal mal rejimi olarak kabul edilen, eşlerin evlilik süresince karşılığını vererek edindikleri malların boşanma halinde yarı yarıya paylaşılmasını öngören sistemdir.Aile Hukuku Endüstriyel TasarımBir ürünün tümü veya bir parçası ya da üzerindeki süslemenin çizgi, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyularıyla algılanabilen özellikleridir.Fikri Mülkiyet Hukuku Endüstriyel Tasarım (Sınai Mülkiyet Kanunu)Bir ürünün tümü veya bir parçası üzerindeki görünüm özelliklerini oluşturan çizgi, biçim, renk, doku, malzeme veya süsleme gibi unsurlardır.Fikri Mülkiyet Hukuku Erişim Engellemeİnternet ortamında yapılan yayınlara erişimin bir mahkeme kararı veya idari tedbirle kısıtlanmasıdır.Bilişim ve Kişisel Veri Hukuku EserSahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri kategorilerinden birine giren fikir ve sanat ürünüdür.Fikri Mülkiyet Hukuku Evlat EdinmeKanuni şartlar dahilinde, ergin olmayan veya ergin bir kişinin mahkeme kararıyla başka bir ailenin çocuğu olarak kabul edilmesidir.Aile Hukuku EvlenmeTürk Medeni Kanunu'nda belirtilen şartlara uygun olarak, kadın ve erkeğin yasal olarak kurdukları aile birliğidir.Aile Hukuku Evlilik BirliğiTürk Medeni Kanunu'na göre, kadın ve erkeğin yasalara uygun şekilde bir araya gelerek kurdukları toplumsal ve hukuki statüdür.Aile Hukuku Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması (Şiddetli Geçimsizlik)Ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenmeyecek derecede, evlilik birliğinin temelden sarsıldığını gösteren bir boşanma sebebi olarak Türk Medeni Kanunu'nda yer alan genel boşanma nedenidir.Boşanma ve Nafaka

F

FSEK (Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu)Fikir ve sanat eserlerini ve bu eserler üzerindeki hakları düzenleyen, telif haklarının temel yasal dayanağını oluşturan 5846 sayılı özel kanundur.Fikri Mülkiyet Hukuku Faydalı ModelTürkiye'de ve dünyada yeni olan ve sanayiye uygulanabilen teknik buluşlara verilen, patente göre daha kısa süreli ve basitleştirilmiş bir koruma belgesidir.Fikri Mülkiyet Hukuku Fazla Mesai ÜcretiHaftalık yasal çalışma süresini aşan sürelerde yapılan çalışma karşılığında işçiye ödenmesi gereken, normal ücretin artırımlı halidir.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Fazla Çalışmaİş Kanunu'nda belirlenen haftalık 45 saati aşan çalışmaları ifade eder. İşçinin rızası alınarak yaptırılır ve normal ücretinin belirli bir oranda artırılmasıyla ödenir.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Fazla Çalışma (Fazla Mesai)İş Kanunu'nda belirtilen haftalık yasal çalışma süresi olan 45 saati aşan çalışmalardır. İşçinin onayı ve işveren talimatıyla yapılır.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Fazla Çalışma (Mesai) ÜcretiHaftalık yasal çalışma süresi olan 45 saati aşan çalışmalar için işçiye normal saat ücretinin zamlı olarak ödendiği ücrettir.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku FesihSürekli edimli veya belirsiz süreli bir sözleşmeyi ileriye etkili olarak sona erdiren tek taraflı bir irade beyanıdır.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Fikri Mülkiyet Hak İhlaliFikri mülkiyet hukuku kapsamında korunan bir hakka (telif hakkı, marka, patent vb.) sahip kişinin izni olmaksızın, bu hakkın üçüncü kişilerce kullanılması veya taklit edilmesidir.Fikri Mülkiyet Hukuku Fikri Mülkiyet Hakkına TecavüzFikri mülkiyet hakkı sahibinin izni veya yasal bir dayanağı olmaksızın, o hakkın sağladığı yetkilerin üçüncü kişilerce kullanılması durumudur.Fikri Mülkiyet Hukuku

G

GabınBir sözleşmede, taraflardan birinin tecrübesizliğinden, düşüncesizliğinden veya zor durumundan yararlanılarak aşırı orantısız edimler kararlaştırılmasıdır.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Gabın (Aşırı Yararlanma)Bir sözleşmede taraflardan birinin, tecrübesizliğinden, zor durumda kalmasından veya düşüncesizliğinden yararlanılarak, edimler arasında açık bir orantısızlık bulunması halidir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Garanti BelgesiTüketiciye satılan malın, belirlenen süre içinde arızalanması durumunda ücretsiz onarımını veya değişimini sağlayan, üretici veya satıcı tarafından verilen belgedir.Tüketici Hukuku GözaltıYakalanan kişinin, Cumhuriyet savcısının kararıyla, soruşturmanın tamamlanması amacıyla ve belirli kanuni süreler aşılmamak kaydıyla kolluk kuvvetlerinin nezarethanesinde geçici olarak tutulmasıdır.Ceza Muhakemesi

H

HAGB - Hükmün Açıklanmasının Geri BırakılmasıSanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün hukuki sonuç doğurmaması ve belirli bir denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmemesi halinde ortadan kaldırılmasıdır.Ceza Muhakemesi Hacizİcra takibi sonucunda, borçlunun borcunu ödememesi halinde, alacaklının talebiyle borçlunun mal varlığına devlet tarafından el konulması işlemidir.İcra ve İflas Hukuku Haftalık Çalışma Süresiİş Kanunu'na göre, işçinin bir haftalık zaman diliminde maksimum çalışabileceği yasal süreyi ifade eder.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku HakHukuk düzenince kişilere tanınan ve başkalarından belli bir davranışta bulunmayı talep etme veya belli bir davranışı yapma yetkisi veren menfaattir.Genel Hukuk Kavramları Hak EhliyetiBireylerin hak sahibi olabilme ve borç altına girebilme kapasitesini ifade eden, kişiliğin başlangıcıyla doğrudan ilgili temel ehliyet türüdür.Genel Hukuk Kavramları Haklı Nedenle Derhal Fesihİşçi veya işveren açısından iş ilişkisinin sürdürülmesini çekilmez kılan ağır durumların varlığında, bildirim süresi beklemeksizin iş sözleşmesinin anında sona erdirilmesidir.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Haklı Nedenle Fesihİşçi veya işverenin, iş ilişkisini derhal sona erdirecek kadar önemli ve çekilmez hale getiren, kanunda sayılan belirli durumların varlığı halinde sözleşmeyi tek taraflı feshetme hakkıdır. Bildirim süresine uyma veya ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğurmaz.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Haksız Fesihİşverenin, iş sözleşmesini geçerli veya haklı bir neden olmaksızın veya kanunda öngörülen usullere uymadan sona erdirmesidir.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Haksız FiilHukuka aykırı olarak bir başkasına zarar veren, kasten veya kusurlu bir davranışla gerçekleştirilen eylemdir.Tazminat Hukuku Haksız RekabetRakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen, dürüstlük kuralına aykırı aldatıcı veya dürüstlük dışı her türlü davranıştır.Ticaret Hukuku Haksız ŞartTüketiciyle müzakere edilmeden bir sözleşmeye dahil edilen ve tüketici aleyhine dengesizliğe yol açan, iyi niyet kurallarına aykırı sözleşme maddesidir.Tüketici Hukuku Hiyerarşi (Hiyerarşik Denetim)Aynı kamu tüzel kişiliği içinde yer alan üst makamların, ast memurlar ve onların idari işlemleri üzerinde doğrudan sahip olduğu emir ve denetim yetkisidir.İdare Hukuku Hizmet Tespit Davasıİşçinin, Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) bildirilmeden kayıt dışı çalıştığı sürelerin veya eksik bildirilen kazançlarının mahkeme kararıyla tespit edilerek tescilini sağlayan davadır.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Hukuk DevletiDevletin tüm eylem ve işlemlerinin hukuka uygun olduğu, vatandaşların hukuk güvenliği içinde yaşadığı ve yargı denetiminin tam olduğu devlet modelidir.Genel Hukuk Kavramları Hukuka Aykırı Veri İşlemeKişisel verilerin KVKK'da belirtilen açık rıza veya diğer hukuki uygunluk şartlarından birine dayanmaksızın işlenmesidir.Bilişim ve Kişisel Veri Hukuku Hukuki AyıpSatılan bir taşınmazın, satış sözleşmesinde belirtilen veya dürüstlük kuralına göre beklenen hukuki özelliklere sahip olmaması durumudur.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku Hükümlüİşlediği bir suçtan dolayı hakkında kesinleşmiş bir mahkeme kararı ile hürriyeti bağlayıcı cezaya veya güvenlik tedbirine mahkûm edilen kişidir.İnfaz Hukuku

İ

İbraAlacaklının, borçlu ile yaptığı anlaşma ile borçluyu borcundan tamamen veya kısmen kurtarmasıdır.Borçlar ve Sözleşme Hukuku İbra (Borçtan Kurtarma)Alacaklı ve borçlu arasında yapılan, alacaklının alacağından vazgeçerek borçluyu borcundan hukuken kurtardığına dair bir sözleşmedir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku İcra TakibiAlacaklının, alacağını tahsil etmek amacıyla devlet gücü yardımıyla başlattığı hukuki süreçtir.İcra ve İflas Hukuku İdare ve Gözlem Kurulu (İyi Hâl Kararı)Cezaevlerindeki hükümlülerin koşullu salıverilme, açığa ayrılma veya denetimli serbestlik gibi haklardan yararlanabilmesi için iyi hâlli olup olmadıklarını periyodik olarak değerlendiren komisyondur.İnfaz Hukuku İdarenin Sorumluluğuİdarenin, kamu hizmeti faaliyetlerini yürütürken neden olduğu zararları tazmin etme yükümlülüğünü ifade eden hukuki ilkedir.İdare Hukuku İdari Eylemİdarenin herhangi bir hukuki işlem niteliği taşımayan, doğrudan doğruya maddi dünyada değişiklik meydana getiren tutum, davranış ve hareketleridir.İdare Hukuku İdari Sözleşmeİdarenin kamu gücü kullanarak ve kamu hizmeti amacıyla yaptığı, özel hukuk sözleşmelerinden farklı üstün yetkiler içeren sözleşmelerdir.İdare Hukuku İdari VesayetMerkezi idarenin, yerel yönetimler (mahalli idareler) üzerindeki kanunlarla belirlenmiş sınırlı denetim yetkisidir.İdare Hukuku İdari Yaptırımİdarenin kanundan aldığı yetkiyle, hukuka aykırı davranışları cezalandırmak veya engellemek amacıyla uyguladığı tek taraflı müeyyidelerdir.İdare Hukuku İdari Yargıİdarenin eylem ve işlemlerinin hukuka uygunluğunu denetleyen ve idare ile kişiler arasındaki uyuşmazlıklara bakan yargı koludur.İdare Hukuku İdari İşlemKamu gücü kullanılarak tek taraflı irade beyanıyla hukuk aleminde hukuki sonuç doğuran ve idare tarafından yapılan kesin ve yürütülmesi zorunlu tasarruflardır.İdare Hukuku İddet Müddeti (Bekleme Süresi)Boşanmış kadının yeniden evlenebilmesi için kanunen beklemesi gereken, gebelik ihtimalini ortadan kaldırmayı amaçlayan 300 günlük süredir.Boşanma ve Nafaka İddianameCumhuriyet savcısı tarafından hazırlanan ve yapılan soruşturma sonucunda toplanan delillerle şüpheli hakkında kamu davası açılması talebini içeren belgedir.Ceza Muhakemesi İfaBorcun gereği olan edimin alacaklıya karşı eksiksiz ve zamanında yerine getirilmesidir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku İfa (Borcun Yerine Getirilmesi)Borçlunun, sözleşme veya kanundan doğan edim yükümlülüğünü alacaklıya karşı eksiksiz ve usulüne uygun şekilde yerine getirerek borç ilişkisini sona erdirmesidir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku İfa İmkansızlığıKurulmuş olan geçerli bir sözleşmede, borçlanılan edimin yerine getirilmesinin sonradan ortaya çıkan nedenlerle fiilen veya hukuken mümkün olmamasıdır.Borçlar ve Sözleşme Hukuku İflasBorçlarını ödeyemeyen bir tacirin tüm malvarlığının tasfiyeye tabi tutularak, alacaklılarının alacaklarının karşılanması amacıyla yürütülen özel bir cebri icra yoludur.Ticaret Hukuku İhbar Süresiİş sözleşmesinin feshinden önce karşı tarafa bildirilmesi gereken yasal süredir.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku İhbar Tazminatıİş sözleşmesini feshetmek isteyen tarafın, İş Kanunu'nda belirtilen sürelere uymaksızın sözleşmeyi sona erdirmesi halinde ödemek zorunda olduğu bir tazminattır. Karşı tarafa süresiz feshin doğuracağı zararı giderme amacı taşır.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku İhtirazi KayıtMükellefin, vergi beyannamesini veya ödemesini yaparken, beyan ettiği veya ödediği verginin hukuka aykırı olduğu kanaatinde olduğunu belirten şerhtir.Vergi Hukuku İhtirazi Kayıtla BeyanMükellefin kanuni mecburiyet nedeniyle beyanname vermesi, ancak idarenin hukuki yorumuna katılmadığı için tahakkuk edecek vergiye dava açma hakkını saklı tuttuğunu bildirmesidir.Vergi Hukuku İhtiyati HacizBir alacağın gelecekteki tahsilini güvence altına almak amacıyla, henüz icra takibi başlamadan veya kesinleşmeden önce mahkeme kararıyla konulan geçici haciz işlemidir.İcra ve İflas Hukuku İkale Sözleşmesiİşçi ile işveren arasında, iş sözleşmesinin karşılıklı anlaşma ile sona erdirilmesini sağlayan ve genellikle işçiye belirli bir miktar ödeme yapılmasını öngören sözleşmedir.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku İkale Sözleşmesi (Bozma Sözleşmesi)İşçi ve işverenin, aralarındaki iş sözleşmesini karşılıklı anlaşarak, rızaya dayalı olarak sona erdirme iradesini gösteren bir sözleşmedir. İş sözleşmesini mahkeme veya yasal fesih bildirim süreçlerine gerek kalmadan sonlandırır.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku İkmalen Vergi TarhıBir vergi türü için daha önce yapılmış olan bir tarhiyattan sonra, yeni meydana çıkan defter, kayıt ve belgelere dayanılarak matrah farkı üzerinden ek bir vergi hesaplanmasıdır.Vergi Hukuku İlamsız İcra TakibiHerhangi bir mahkeme kararına (ilama) veya rehin hakkına dayanmayan, sadece para ve teminat alacaklarının tahsili amacıyla başlatılabilen genel icra yolu yöntemidir.İcra ve İflas Hukuku İlliyet BağıZarar veren fiil ile meydana gelen zarar arasında mantıksal ve nedensel bir ilişkinin bulunmasıdır.Tazminat Hukuku İlliyet Bağı (Nedensellik Bağı)Hukuka aykırı fiil ile meydana gelen zarar arasındaki sebep-sonuç ilişkisidir; bir fiil olmasaydı zararın gerçekleşmeyeceğinin tespiti anlamına gelir.Tazminat Hukuku İmar DurumuBir parselin veya arazinin yürürlükteki imar planlarına göre nasıl kullanılabileceğini, üzerinde ne tür ve ne kadar yapı yapılabileceğini gösteren resmi belgedir.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku İnfazMahkeme tarafından kesinleşen ceza ve güvenlik tedbirleri hükümlerinin uygulanması, yani yasalara uygun olarak yerine getirilmesidir.Ceza Hukuku İnfaz HakimliğiCeza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin işleri yürüten, kararları denetleyen ve infaz sırasında ortaya çıkan sorunları çözen özel bir yargı merciidir.İnfaz Hukuku İnfaz HâkimiCeza infaz kurumları ve denetimli serbestlik müdürlüklerinin işlem ve uygulamalarını denetleyen, infaza ilişkin uyuşmazlıkları çözümleyen ve hükümlü haklarını koruyan adli yargı hâkimidir.İnfaz Hukuku İnfaz HâkimliğiCeza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin şikayet ve itirazları inceleyen, infaz sürecinin hukuka uygunluğunu denetleyen özel mahkemelerdir.İnfaz Hukuku İnfazın ErtelenmesiMahkemece verilen hürriyeti bağlayıcı cezanın, kanunda belirtilen özel ve istisnai koşulların varlığı halinde, belirli bir süre için veya koşulların ortadan kalkmasına kadar ertelenmesidir.İnfaz Hukuku İnfazın Ertelenmesi (Cezanın İnfazının Geri Bırakılması)Kesinleşmiş hapis cezasının infazının, hükümlünün ağır sağlık sorunları, gebelik, doğum veya kanunda sayılan şahsi mazeret halleri nedeniyle geçici süreyle durdurulmasıdır.İnfaz Hukuku İntifa HakkıBaşkasına ait bir mal üzerinde tam bir kullanma ve yararlanma yetkisi veren, ancak o malın mülkiyetini vermeyen sınırlı ayni haktır.Miras Hukuku İntifa Hakkı (Kullanma ve Yararlanma Hakkı)Bir gayrimenkulün mülkiyeti başkasına ait olmakla birlikte, o malı kullanma ve ondan yararlanma yetkisini tam olarak hak sahibine veren bir sınırlı ayni haktır.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku İpotekBir alacağın güvence altına alınması amacıyla, borçlunun veya üçüncü bir kişinin taşınmazı üzerinde kurulan sınırlı ayni hak niteliğinde rehin hakkıdır.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku İptal Davasıİdari yargıda açılan ve hukuka aykırı olduğu iddia edilen bir idari işlemin iptali ile hukuk aleminden silinmesini amaçlayan bir dava türüdür.İdare Hukuku İrade BeyanıBir kişinin hukuki bir sonuç (hak, borç vb.) doğurmasını istediği yönündeki iç arzusunun dış dünyaya açıklanmasıdır.Borçlar ve Sözleşme Hukuku İrade SakatlığıBir sözleşmenin kurulması sırasında taraflardan birinin iradesinin hata, hile veya korkutma gibi dış etkenlerle sağlıklı bir şekilde oluşmaması durumudur.Borçlar ve Sözleşme Hukuku İrtifak HakkıBir taşınmaz maliki lehine, başka bir taşınmaz üzerinde kullanma veya yararlanma yetkisi veren ya da malike belli şeyleri yapmama yükümlülüğü getiren sınırlı ayni haktır.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku İstihkak DavasıHaczedilen malın, borçluya değil, üçüncü bir kişiye ait olduğunu iddia eden üçüncü kişinin açtığı bir davadır.İcra ve İflas Hukuku İstihkak İddiası ve DavasıHaczedilen bir malın borçluya değil, kendisine ait olduğunu veya o mal üzerinde rehin gibi üstün bir hakkı bulunduğunu iddia eden üçüncü kişinin başvurduğu hukuki yoldur.İcra ve İflas Hukuku İstimlak (Kamulaştırma)Devletin veya kamu tüzel kişilerinin, kamu yararı amacıyla özel mülkiyette bulunan bir taşınmaza bedelini peşin ve nakden ödeyerek el koyması işlemidir.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku İstinafİlk derece mahkemelerinin kararlarının hukuka uygunluk ve maddi olay denetimi açısından bir üst mahkeme olan Bölge Adliye Mahkemesi tarafından incelenmesini sağlayan kanun yoludur.Ceza Muhakemesi İstirdat DavasıBorçlunun, hakkında başlatılan icra takibi sonucunda haksız yere ödediği veya elinden alınan malvarlığını geri almak amacıyla açtığı davadır.İcra ve İflas Hukuku İtirazCeza muhakemesinde, kural olarak hakim kararlarına karşı başvurulan, kararın hukuka aykırı olduğu iddiasıyla daha üst bir mercinin veya kararı veren mercinin yeniden incelemesini sağlayan kanun yoludur.Ceza Muhakemesi İtirazın İptali Davasıİlamsız icra takibinde borçlunun haksız yere ödeme emrine itiraz ederek takibi durdurması üzerine, alacaklının itirazı bertaraf etmek ve takibin devamını sağlamak için açtığı davadır.İcra ve İflas Hukuku İyi HalHükümlünün, ceza infaz kurumunda kaldığı süre boyunca kurallara uyması, gösterdiği davranışlarla ıslah olduğunu ve topluma yeniden uyum sağlayacağını göstermesidir.İnfaz Hukuku İyi Hâl (İyi Hâlli Olma Durumu)Hükümlünün cezaevindeki davranışlarının, kurallara uyumunun ve uygulanan iyileştirme programlarına katılımının İdare ve Gözlem Kurulu tarafından değerlendirilerek olumlu yönde rapora bağlanmasıdır.İnfaz Hukuku İyi Hâl İndirimi (İnfazda İyi Hâl Değerlendirmesi)Hükümlünün cezaevi kurallarına uyması, disiplin cezası almaması ve iyileştirme programlarına katılımı sonucunda İdare ve Gözlem Kurulu kararıyla lehe infaz haklarından yararlandırılmasıdır.İnfaz Hukuku İyiniyetBir hakkın kazanılması sırasında, hakkın doğumuna engel olan bir durumun kişi tarafından bilinmemesini veya bilinmesinin gerekmemesini ifade eden genel hukuk kavramıdır.Genel Hukuk Kavramları İzale-i Şüyu (Ortaklığın Giderilmesi)Birden fazla kişinin ortak mülkiyetinde olan bir gayrimenkuldeki ortaklık durumunun, malın aynen taksimi veya satılarak bedelinin paylaştırılması yoluyla sona erdirilmesini sağlayan hukuki yoldur.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku İçtima (Cezaların Toplanması)Bir kişinin birden fazla suçtan dolayı aldığı kesinleşmiş hapis veya adli para cezalarının infaz aşamasında tek bir ceza üzerinden hesaplanarak birleştirilmesi işlemidir.İnfaz Hukuku İş Güvencesiİşçinin, belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı veya geçerli bir neden olmaksızın feshedilememesini sağlayan koruyucu bir mekanizmadır. Amacı, işçinin işini kaybetme endişesini azaltmaktır.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku İş Kazasıİşçinin işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle veya görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi sırasında meydana gelen, bedensel veya ruhsal zarara yol açan olaydır.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku İş Sözleşmesiİş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) ise ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. İş ilişkisinin temelini oluşturur ve tarafların hak ve yükümlülüklerini belirler.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku İşe İade Davasıİş sözleşmesi haksız veya geçersiz bir nedenle feshedilen işçinin, işine geri dönmek amacıyla açtığı hukuki davadır.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku İştirakBir suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi veya suçun işlenmesine katkıda bulunulmasıdır.Ceza Hukuku İştirak (Suça İştirak)Tek bir kişi tarafından işlenebilen bir suçun, birden fazla kişinin aralarında anlaşıp işbirliği yapmasıyla birlikte işlenmesidir.Ceza Hukuku İştirak Halinde Mülkiyet (Elbirliği Mülkiyeti)Birden çok kişinin bir mal üzerinde kanun veya sözleşme gereği payları belirlenmeksizin ve birbirlerinden bağımsız hareket edemeden malik olması durumudur.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku İştirak NafakasıBoşanma veya ayrılık durumunda, velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun giderlerine katılmak amacıyla ödediği ekonomik destektir.Aile Hukuku

K

KDV - Katma Değer VergisiÜretimden tüketime kadar olan her aşamada malın veya hizmetin kazandığı ilave değer üzerinden alınan, nihai tüketicinin üzerinde kalan dolaylı bir vergidir.Vergi Hukuku KVKK - Kişisel Verilerin Korunması KanunuKişisel verilerin işlenmesinde başta özel hayatın gizliliği olmak üzere temel hak ve özgürlükleri korumak ve kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esasları düzenleyen 6698 sayılı kanundur.Bilişim ve Kişisel Veri Hukuku KYOK - Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair KararCumhuriyet savcısının yürüttüğü soruşturma neticesinde, kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması halinde verdiği karardır.Ceza Muhakemesi KadastroÜlkedeki tüm taşınmaz malların sınırlarını, yüzölçümlerini, konumlarını, hukuki durumlarını ve maliklerini belirleyip tespit etme, harita ve belgelere işleme işlemidir.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku Kamu HizmetiDevletin veya kamu tüzel kişilerinin, genel ve ortak ihtiyaçları karşılamak amacıyla, kamu yararı ilkesine göre ve kamu hukuku kuralları çerçevesinde yürüttükleri sürekli ve düzenli faaliyetlerdir.İdare Hukuku KamulaştırmaDevletin veya kamu tüzel kişilerinin, kamu yararı amacıyla, bedelini peşin ve nakit ödemek suretiyle özel mülkiyetteki taşınmaz mallara el koyması işlemidir.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku KanunTürkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Anayasa'ya uygun olarak çıkarılan ve genel, soyut, sürekli ve bağlayıcı nitelikteki hukuk kuralıdır.Genel Hukuk Kavramları Kanuni MirasçıMirasbırakanın ölümüyle birlikte, kanun gereği mirasçılık sıfatını kazanan ve miras payları kanunla belirlenmiş kişilerdir.Miras Hukuku Kapalı Ceza İnfaz KurumuHükümlülerin kaçmalarını önlemek amacıyla iç ve dış güvenlik görevlileri ile sürekli kontrol altında tutulduğu, dış dünya ile ilişkilerin kısıtlandığı, katı güvenlik önlemlerinin uygulandığı ceza infaz kurumlarıdır.İnfaz Hukuku KastSuçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir; bir fiilin hukuka aykırı sonucunu öngörerek ve bu sonucu isteyerek hareket etmektir.Ceza Hukuku Kat MülkiyetiTamamlanmış bir yapının bağımsız bölümleri üzerinde kurulan, arsa payı ve ortak yerlerle bağlantılı özel mülkiyet hakkıdır.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku Kat İrtifakıBir arsa üzerinde yapılacak veya yapılmakta olan bir yapının bağımsız bölümlerinin, yapı tamamlandığında kat mülkiyetine dönüşmek üzere, arsa payları ile ilişkilendirilerek kurulan bir ayni haktır.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku KişilikHukuk sisteminde haklara ve borçlara sahip olabilme, hukuki işlemlere taraf olabilme yeteneğidir; hem gerçek kişiler hem de tüzel kişiler için söz konusudur.Genel Hukuk Kavramları Kişisel VeriKimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir. Bir kişinin doğrudan veya dolaylı olarak tanınmasını sağlayan tüm verileri kapsar.Bilişim ve Kişisel Veri Hukuku Kişisel İlişki KurmaVelayet hakkı kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasında, çocuğun yararı gözetilerek belirli gün ve saatlerde görüşmesini sağlayan hukuki bağdır.Aile Hukuku KonkordatoBorçlunun, borçlarını ödeyebilmek veya iflastan kurtulmak amacıyla alacaklılarıyla anlaşarak, borçlarının belirli bir kısmı veya tamamını belirli koşullar altında ödeme taahhüdünde bulunduğu hukuki bir süreçtir.İcra ve İflas Hukuku Koruma Kararı (6284 Sayılı Kanun)Şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişilerin, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında yetkili makamlardan talep edebileceği koruyucu ve önleyici tedbirlerdir.Aile Hukuku Kovuşturmaİddianamenin kabul edilmesiyle başlayan, mahkeme tarafından yapılan yargılamayı ve hükmün kesinleşmesine kadar geçen tüm aşamaları kapsayan evredir.Ceza Muhakemesi Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı (KYOK)Cumhuriyet savcısının, soruşturma sonunda kamu davası açılması için yeterli şüphe veya delil bulunmadığı kanaatine varması üzerine verdiği karardır.Ceza Muhakemesi Koşullu Salıverilme (KS)Hükümlünün, cezasının kanunen öngörülen bir kısmını ceza infaz kurumunda geçirdikten sonra, iyi hali nedeniyle, belirli şartlara bağlı olarak serbest bırakılmasıdır.İnfaz Hukuku Koşullu Salıverilme (Şartla Tahliye)Mahkûmun, hapis cezasının kanunla belirlenen belirli bir kısmını cezaevinde iyi hâlli olarak geçirmesi şartıyla, ceza süresi dolmadan tahliye edilmesidir.İnfaz Hukuku Koşullu Salıverilme (Şartlı Tahliye)Hükümlünün, cezasının belirli bir kısmını infaz kurumunda iyi halli olarak geçirmesi halinde, cezasının kalan kısmının dışarıda denetim altında tamamlanmasıdır.İnfaz Hukuku KusurBir hukuk kuralına aykırı davranışı isteyerek veya ihmal ederek gerçekleştirme halidir; kusurlu davranış hukuk düzenince ayıplanan bir eylemdir.Tazminat Hukuku Kusursuz SorumlulukZarar verenin eyleminde herhangi bir kusuru (kast veya ihmal) bulunmasa dahi, sırf kanunun öngördüğü özel durumlar nedeniyle oluşan zarardan sorumlu tutulması halidir.Tazminat Hukuku Kıdem Tazminatıİşçinin, belirli şartlar altında iş sözleşmesinin feshedilmesi durumunda, işveren tarafından ödenen ve çalışma süresine bağlı olarak hesaplanan bir tazminattır. İşçinin emeklerinin karşılığı olarak görülen bir alacaktır.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Kıymetli EvrakÜzerinde yazılı olan hakkın senetten ayrı olarak devredilemediği ve başkalarına geçirilemediği, hakkın senede bağlı olduğu, kambiyo senedi niteliğindeki belgelerdir.Ticaret Hukuku

L

Limited Şirket (Ltd. Şti.)Bir veya daha fazla gerçek ya da tüzel kişi tarafından kurulan, sermayesi belirli ve ortakların sorumluluğu taahhüt ettikleri sermaye paylarıyla sınırlı olan sermaye şirketidir.Ticaret Hukuku Lisans SözleşmesiBir fikri mülkiyet hakkı sahibinin (lisans veren), bu hakkın kullanım yetkisini, belirli şartlar ve süreler dahilinde başkasına (lisans alan) devrettiği, genellikle bedel karşılığında yapılan bir sözleşmedir.Fikri Mülkiyet Hukuku

M

Maddi TazminatBoşanmaya sebep olan olaylar yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eşe, diğer eş tarafından ödenen tazminattır.Boşanma ve Nafaka Maddi ve Manevi TazminatBoşanmaya neden olan olaylar yüzünden kişilik hakları ihlal edilen veya mevcut ya da beklenen menfaatleri zedelenen tarafın, kusurlu eşten talep edebileceği tazminat türleridir.Boşanma ve Nafaka MahsupŞüpheli veya sanığın soruşturma veya kovuşturma aşamasında tutuklu veya gözaltında geçirdiği sürenin, yargılama sonunda verilen mahkumiyet hükmündeki cezadan indirilmesidir.İnfaz Hukuku Mal RejimiEvlilik birliği içerisinde eşler arasında edinilen malların yönetimi, kullanımı ve evlilik sona erdiğinde tasfiyesi konularını düzenleyen hukuki sistemdir.Aile Hukuku Mal Rejimi TasfiyesiBoşanma davasının kesinleşmesiyle birlikte eşler arasındaki yasal veya seçilmiş mal rejiminin sona ermesi ve bu rejime tabi malların tasfiyesi işlemidir.Boşanma ve Nafaka Mal Rejiminin TasfiyesiEvliliğin sona ermesiyle (boşanma, ölüm vb.) eşler arasındaki mevcut mal rejimine göre edinilmiş malların paylaştırılması sürecidir.Boşanma ve Nafaka Manevi HaklarEser sahibinin eser üzerindeki şahsi bağlantısını ve kişiliğini koruyan, devredilemez ve vazgeçilemez haklardır.Fikri Mülkiyet Hukuku Manevi TazminatBoşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakları saldırıya uğrayan kusursuz ya da daha az kusurlu eşe, diğer eş tarafından ödenen tazminattır.Boşanma ve Nafaka MarkaBir teşebbüsün mal veya hizmetlerini bir başka teşebbüsün mal veya hizmetlerinden ayırt etmeyi sağlayan her türlü işaret veya isimdir.Ticaret Hukuku Marka (Sınai Mülkiyet Kanunu)Bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini başka bir teşebbüsün mal veya hizmetlerinden ayırt etmeyi sağlayan her türlü işarettir.Fikri Mülkiyet Hukuku MağdurSuçtan doğrudan doğruya zarar gören, suçun işlenmesiyle hakları ihlal edilen gerçek veya tüzel kişidir.Ceza Muhakemesi Menfi Tespit DavasıBorçlunun, hakkında başlatılan icra takibine konu borcun aslında hiç var olmadığını, ödenmiş olduğunu veya zamanaşımına uğradığını iddia ederek açtığı bir davadır.İcra ve İflas Hukuku Menfi Tespit Davası (Borçtan Kurtulma Davası)Borçlunun, hakkında başlatılan icra takibine konu borcu bulunmadığını veya borcun sona erdiğini tespit ettirmek amacıyla açtığı davadır.İcra ve İflas Hukuku Mesafeli Satış SözleşmesiSatıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetin uzaktan iletişim araçları kullanılarak kurulduğu sözleşme türüdür.Tüketici Hukuku Mesafeli SözleşmeSatıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmelerdir.Tüketici Hukuku Mesafeli SözleşmelerTüketici ile satıcı veya sağlayıcı arasında, fiziksel olarak yüz yüze gelmeden, uzaktan iletişim araçları (internet, telefon, katalog vb.) kullanılarak kurulan sözleşmelerdir.Tüketici Hukuku Meslek HastalığıSigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir etkenle, kanunun listelediği hastalıklardan birine tutulmasıdır.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Meşru SavunmaBir kimsenin kendisine veya başkasına yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anki hal ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmesi halidir.Ceza Hukuku MirasbırakanÖlümü üzerine sahip olduğu malvarlığı (tereke) yasal veya atanmış mirasçılarına geçen kişidir.Miras Hukuku Mirasbırakan (Muris)Ölümü veya gaipliği üzerine malvarlığı yasal veya atanmış mirasçılarına geçen gerçek kişiye verilen isimdir.Miras Hukuku MirasçıMirasçı, murisin ölümüyle birlikte onun malvarlığı, hak ve borçları üzerinde kanunen veya atanma yoluyla hak sahibi olan kişidir.Miras Hukuku Mirasçılık BelgesiMirasçılık belgesi (Veraset İlamı), murisin yasal mirasçılarının kimler olduğunu ve miras paylarını gösteren resmi nitelikli bir belgedir.Miras Hukuku Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı)Mirasbırakanın yasal mirasçılarının kimler olduğunu ve miras paylarını gösteren, mahkeme veya noter tarafından verilen resmi belgedir.Miras Hukuku Mirasın ReddiYasal veya atanmış mirasçının, mirasbırakanın ölümüyle kendisine geçen mirası, kanunda belirtilen süre ve usule uygun olarak kabul etmeyip vazgeçmesidir.Miras Hukuku Mirasın Reddi (Redd-i Miras)Yasal veya atanmış mirasçıların, mirasbırakandan kalan terekeyi kendi serbest iradeleriyle kabul etmemelerini sağlayan hukuki işlemdir.Miras Hukuku Mirasın Taksimi (Miras Paylaşımı)Mirasın taksimi, mirasçıların muristen kalan terekenin üzerindeki ortaklığı sonlandırarak, her bir mirasçının kendi payına düşen mal ve hakları belirlemesi ve alması işlemidir.Miras Hukuku Mobbing - Psikolojik Tacizİşyerinde bir veya birden fazla kişi tarafından diğer bir kişiye yönelik olarak, sürekli ve sistemli bir şekilde gerçekleştirilen psikolojik şiddet, baskı ve yıldırma eylemleridir.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku MuhdesatBaşkasına ait bir taşınmaz üzerinde, taşınmazın maliki dışındaki bir kişi tarafından yapılan veya tesis edilen yapı, ağaç, bitki gibi eklentilere verilen isimdir.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku Munzam Zarar (Aşkın Zarar)Bir para borcunun zamanında ödenmemesi nedeniyle alacaklının uğradığı ve yalnızca temerrüt faiziyle dahi karşılanamayan fazladan zarardır.Tazminat Hukuku MurisMiras bırakan kişiye muris denir; yani ölümüyle malvarlığının yasal veya atanmış mirasçılarına geçtiği kişidir.Miras Hukuku Muris Muvazaası (Mirastan Mal Kaçırma)Miras bırakanın, bazı mirasçılarını miras hakkından yoksun bırakmak amacıyla, aslında bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstererek devretmesidir.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku MuvazaaTarafların görünürde bir hukuki işlem yapma konusunda anlaşmalarına rağmen, gerçekte bu işlemi yapma niyetinde olmamaları veya başka bir işlemi gizleme amacı gütmeleridir.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku Muvazaa (Danışıklılık)Tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi aralarında gerçekte hüküm ifade etmeyecek görünüşte bir sözleşme yapmalarıdır.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Muvazaa (Görünüşte İşlem)Tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, gerçekte hiç yapmak istemedikleri veya farklı yapmak istedikleri bir hukuki işlemi görünüşte yapmış gibi göstermeleridir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Muvazaa - DanışıklıkTarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, gerçekte hiç yapmak istemedikleri veya farklı bir şekilde yapmak istedikleri bir işlemi görünüşte yapmış gibi göstermeleridir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Mücbir SebepTarafların iradesi dışında oluşan, öngörülemeyen ve kaçınılamayan, sözleşmesel yükümlülüklerin yerine getirilmesini imkansız veya aşırı derecede güçleştiren olağanüstü olaylardır.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Mücbir Sebep (Force Majeure)Tarafların iradesi dışında oluşan, önceden öngörülemeyen, kaçınılması mümkün olmayan ve borcun ifasını imkansız hale getiren olağanüstü olaylardır.Borçlar ve Sözleşme Hukuku MüdafiCeza muhakemesinde, şüpheli veya sanığın savunmasını üstlenen, hukuki bilgi ve tecrübesiyle ona yardımcı olan avukattır.Ceza Muhakemesi Müdafi - Savunma AvukatıCeza yargılamasında şüpheli veya sanığın hukuki haklarını korumak ve savunmasını yapmak üzere görevlendirilen avukattır. Bireyin adil yargılanma hakkının temel güvencelerindendir.Ceza Hukuku MüddetnameHükümlü hakkında verilen ceza kararının, infaz hukukundaki kurallar çerçevesinde hesaplanarak ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken süreyi ve tahliye tarihlerini gösteren belgedir.İnfaz Hukuku Müddetname (Ceza İnfaz Süresi Belgesi)Cumhuriyet savcılığı tarafından hazırlanan, hükümlünün cezaevine girdiği tarihi, toplam ceza miktarını ve hukuken öngörülen tahliye tarihlerini gösteren resmi belgedir.İnfaz Hukuku Müddetname (Süre Belgesi)Hükümlünün cezaevine girdiği tarihi, ceza süresini, ne zaman koşullu salıverileceğini ve cezasının tam olarak hangi tarihte biteceğini gösteren resmi belgedir.İnfaz Hukuku MükellefVergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüp eden gerçek veya tüzel kişidir.Vergi Hukuku Mükerrir SuçluÖnceden kesinleşmiş bir hükümle mahkum edilmiş olup, cezasının infazından sonra belli süreler içinde yeniden kasıtlı bir suç işleyen kişidir.İnfaz Hukuku Mükerrirler (Tekerrür)Önceden kesinleşmiş bir hükümle mahkum olduğu bir suçtan sonra, kanunda belirtilen süreler içinde yeniden suç işleyen kişilere 'mükerrir', bu duruma ise 'tekerrür' denir.İnfaz Hukuku Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi (Tekerrür)Önceden işlediği bir suçtan dolayı cezası kesinleşmiş olan kişinin, kanunda belirtilen süreler içinde yeniden suç işlemesi halinde cezasının daha ağır şartlarda infaz edilmesidir.İnfaz Hukuku Müterafik Kusur (Birlikte Kusur)Zarar gören kişinin zararın doğmasına veya artmasına katkıda bulunması halidir. Bu durum, failin ödeyeceği tazminat miktarında indirim sebebi olarak kabul edilir.Tazminat Hukuku Müteselsil BorçlulukBirden fazla borçlunun, alacaklıya karşı borcun tamamından her birinin ayrı ayrı sorumlu olduğu ve alacaklının borcun tamamını dilediği borçludan isteyebildiği borçluluk türüdür.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Müteselsil SorumlulukBirden fazla borçlunun, alacaklıya karşı borcun tamamından bağımsız olarak sorumlu tutulabildiği ve alacaklının borcu dilediği borçludan isteyebildiği sorumluluk türüdür.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Müteselsil Sorumluluk (Zincirleme Sorumluluk)Birden çok borçlunun, alacaklıya karşı borcun tamamından tek başına sorumlu olduğu ve alacaklının dilediği borçluya başvurarak borcun tamamını tahsil edebildiği borç ilişkisidir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku

N

NafakaBir kişinin, kanunen yükümlü olduğu başka bir kişiye belirli aralıklarla yapması gereken mali yardımdır.Aile Hukuku

Ö

Ödeme Emriİcra takibi başlatıldığında icra dairesi tarafından borçluya gönderilen ve borcu belirli bir süre içinde ödemesini veya itiraz etmesini bildiren resmi belgedir.İcra ve İflas Hukuku Özel Nitelikli Kişisel VeriIrk, etnik köken, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep veya diğer inançlar, kılık ve kıyafet, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlık, cinsel hayat, ceza mahkumiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili veriler ile biyometrik ve genetik verilerdir.Bilişim ve Kişisel Veri Hukuku Özel Usulsüzlük CezasıVergi Usul Kanunu'nda belirlenen şekil ve usul kurallarına uyulmaması, ancak bu durumun doğrudan bir vergi kaybına yol açmaması halinde uygulanan idari para cezasıdır.Vergi Hukuku

P

PatentBuluş sahibine, buluşunu belirli bir süre boyunca tek başına üretme, kullanma, satma veya ithal etme yetkisi veren bir sınai mülkiyet hakkıdır.Fikri Mülkiyet Hukuku Patent (Sınai Mülkiyet Kanunu)Buluş sahibine, buluşunu belirli bir süre boyunca üretme, kullanma, satma veya ithal etme konusunda münhasır hak tanıyan koruma belgesidir.Fikri Mülkiyet Hukuku Pişmanlık ve IslahMükelleflerin yaptıkları vergi ihlallerini kendiliğinden vergi dairesine bildirerek ağır vergi cezalarından ve olası hapis cezalarından kurtulmasını sağlayan hukuki bir kurumdur.Vergi Hukuku PoliçeBir kimseye belli bir parayı ödeme veya emrine ödeme emri içeren, sıkı şekil şartlarına bağlı, kambiyo senedi niteliğinde yazılı bir belgedir.Ticaret Hukuku

R

Re'sen TarhiyatVergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere yahut kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde, takdir komisyonları veya vergi inceleme elemanlarınca belirlenen matrah üzerinden verginin hesaplanmasıdır.Vergi Hukuku Re'sen Vergi TarhıVergi matrahının defter, kayıt ve belgelere ya da kanuni ölçülere dayanılarak tespit edilmesine imkân bulunmayan hallerde takdir komisyonları veya inceleme elemanlarınca belirlenen matrah üzerinden vergi hesaplanmasıdır.Vergi Hukuku Reddi Miras (Mirasın Reddi)Reddi miras, mirasçıların murisin ölümüyle kendilerine geçen mirasçı sıfatını ve mirasın tüm hak ve borçlarını yasal süresi içinde reddetmesidir.Miras Hukuku Rüçhan Hakkı (Öncelik Hakkı)Bir fikri veya sınai mülkiyet hakkı için daha önce yapılan bir başvuruya dayanarak, sonraki başvurularda öncelik tanınmasını sağlayan haktır.Fikri Mülkiyet Hukuku

S

SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu) Rücu Davasıİş kazası veya meslek hastalığı sonucu sigortalıya SGK tarafından bağlanan gelirin veya yapılan masrafların, kusurlu işverenden veya üçüncü kişiden geri alınması için açılan davadır.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku SMK - Sınai Mülkiyet KanunuMarka, patent, tasarım ve coğrafi işaretler gibi sınai mülkiyet haklarının tescilini, korunmasını ve ihlallerin yaptırımlarını düzenleyen temel yasadır.Fikri Mülkiyet Hukuku Saklı PaySaklı pay, miras bırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesi ile üzerinde tasarruf edemeyeceği, kanunen belirli mirasçılara tanınan asgari miras hakkıdır.Miras Hukuku Saklı Pay (Mahfuz Hisse)Mirasbırakanın üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği, kanunla belirli mirasçılara (altsoy, anne-baba, eş) ayrılmış güvence altındaki miras payıdır.Miras Hukuku SanıkBir ceza soruşturması sonucunda hakkında kamu davası açılmış ve henüz mahkumiyet hükmü kesinleşmemiş kişiye verilen isimdir. Hukuken suçluluğu ispatlanana kadar masumiyet karinesinden yararlanır.Ceza Hukuku Satış Sonrası HizmetÜrünün satışı sonrasında, belirli bir süre boyunca bakım, onarım, yedek parça temini gibi hizmetlerin satıcı veya üretici tarafından sağlanmasıdır.Tüketici Hukuku Satış Sonrası HizmetlerSatılan malın kullanım ömrü boyunca bakım, onarım, yedek parça temini ve benzeri destek hizmetlerinin sağlanması yükümlülüğüdür.Tüketici Hukuku Savunma HakkıCeza yargılamasında şüpheli veya sanığın, aleyhindeki iddialara karşı kendisini koruma, delil sunma ve hukuki yardım alma hakkıdır.Ceza Muhakemesi Sebepsiz ZenginleşmeHaklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından veya emeğinden elde edilen menfaatin geri verilmesi borcudur.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Siber SuçlarBilişim sistemleri, veriler veya ağlar kullanılarak işlenen veya bu sistemleri hedef alan yasa dışı eylemlerdir.Bilişim ve Kişisel Veri Hukuku Sigorta PrimleriSosyal güvenlik kurumları tarafından sağlanan hizmetler karşılığında, işverenler ve belirli durumlarda işçilerce ödenen zorunlu ödemelerdir.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku SoruşturmaBir suç şüphesinin öğrenilmesi üzerine, Cumhuriyet savcısı ve kolluk kuvvetleri tarafından suçun işlenip işlenmediğini, kim tarafından işlendiğini ve delillerin toplanmasını amaçlayan ilk evredir.Ceza Muhakemesi Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)Türkiye Cumhuriyeti'nde sosyal güvenlik hizmetlerini yürüten, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası ile ilgili iş ve işlemleri tek çatı altında toplayan kamu kurumudur.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Sosyal Sigorta Primleriİşverenler ve/veya işçiler tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) ödenen, işçilerin sosyal güvenlik haklarını (emeklilik, sağlık, işsizlik vb.) finanse eden yasal ödemelerdir.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku SoybağıBir çocuk ile anne ve babası arasındaki hukuki bağı ifade eden, çocuğun kimliğini ve miras gibi haklarını belirleyen hukuki ilişkidir.Aile Hukuku Soybağı (Nesep)Çocuk ile anne veya babası arasında kanun tarafından kurulan ve çeşitli hak ve yükümlülükler doğuran hukuki ve biyolojik bağdır.Aile Hukuku Soybağının (Nesebin) ReddiEvlilik birliği içinde doğan çocuğun biyolojik babasının, yasal olarak baba karinesiyle belirlenen koca olmadığını ispatlamak amacıyla açılan tespit ve yenilik doğuran davadır.Aile Hukuku SuçHukukun yasakladığı, ahlaka aykırı ve yaptırıma tabi tutulmuş haksız fiildir. Toplumsal düzeni bozan, kanunla belirlenmiş bir eylem veya ihmaldir.Ceza Hukuku Sözleşmeİki veya daha fazla tarafın karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarıyla hukuki sonuç doğurmak amacıyla yaptığı anlaşmadır.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Sözleşme Cezası (Cezai Şart)Borçlunun borcunu hiç veya gereği gibi ifa etmemesi halinde, alacaklıya ödemeyi önceden taahhüt ettiği ekonomik değer veya para cezasıdır.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Sözleşmenin FeshiTaraflardan birinin veya her ikisinin, geçerli bir nedenle, devam eden bir sözleşme ilişkisine tek taraflı veya karşılıklı irade beyanıyla son vermesidir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Sınai MülkiyetSanayi ve tarımdaki buluşlar, markalar, tasarımlar, coğrafi işaretler gibi alanlarda ortaya çıkan yenilikleri ve ayırt edici işaretleri koruyan hukuk dalıdır.Fikri Mülkiyet Hukuku Sınai Mülkiyet HaklarıToplumun teknik, ekonomik ve sınai gelişimini teşvik etmek amacıyla, yenilik ve yaratıcılığa dayalı buluşlar, tasarımlar, markalar ve coğrafi işaretler gibi alanlarda tanınan haklardır.Fikri Mülkiyet Hukuku Sıra CetveliBorçlunun hacizli veya iflas masasına dahil edilmiş mallarının paraya çevrilmesi durumunda, elde edilen satış bedelinin alacaklılara hangi sıraya göre ve ne oranda dağıtılacağını gösteren listedir.İcra ve İflas Hukuku

Ş

ŞerhTapu kütüğünün ilgili sütununa yazılarak, bir ayni hakkın kurulması, kişisel bir hakkın güçlendirilmesi veya malikin tasarruf yetkisinin kısıtlanması amacını taşıyan hukuki kayıttır.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku Şikayet (Suçta)Suçtan zarar gören veya suçtan haberdar olan kişilerin, yasalarda öngörülen belirli suçlar için yetkili makamlara başvurarak failin soruşturulmasını ve kovuşturulmasını talep etmesidir.Ceza Hukuku Şufa Hakkı (Önalım Hakkı)Paylı mülkiyete tabi bir taşınmazda paydaşlardan birinin payını üçüncü kişiye satması durumunda, diğer paydaşların o payı öncelikle satın alma hakkıdır.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku ŞüpheliBir suç işlediği iddiasıyla hakkında soruşturma başlatılan ve henüz iddianame düzenlenerek mahkeme önüne çıkarılmamış olan kişiye verilen hukuki statüdür.Ceza Muhakemesi Şüpheli / SanıkŞüpheli, bir suç işlediği konusunda makul şüphe bulunan kişiyi, sanık ise hakkında kamu davası açıldıktan sonra yargılaması devam eden kişiyi ifade eder.Ceza Muhakemesi

T

THH - Tüketici Hakem HeyetiTüketici işlemleri ve tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıkların çözümünde görevli ve yetkili olan, yargı dışı veya yarı yargısal nitelikteki karar merciidir.Tüketici Hukuku TKHK - Tüketicinin Korunması Hakkında KanunKamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, zararlarını tazmin edici, aydınlatıcı ve bilinçlendirici önlemleri almak amacıyla çıkarılan temel kanundur.Tüketici Hukuku TacirTicari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten gerçek veya tüzel kişiye tacir denir.Ticaret Hukuku TahakkukTarh ve tebliğ edilen bir verginin ödenmesi gereken bir safhaya gelmesi, yani vergi borcunun kesinleşmesidir.Vergi Hukuku Tahakkuk (Verginin Tahakkuku)Tarh ve tebliğ edilen bir verginin ödenmesi gereken aşamaya gelmesini, yani vergi alacağının artık kesinleşerek tahsil edilebilir nitelik kazanmasını ifade eder.Vergi Hukuku Tahsil ZamanaşımıTahakkuk etmiş ve ödenebilir hale gelmiş bir vergi borcunun, kanunda belirtilen süre içinde vergi idaresi tarafından tahsil edilmemesi halinde ortadan kalkmasını sağlayan hukuki durumdur.Vergi Hukuku TaksirDikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hareket etmek suretiyle, öngörülebilir bir sonucun istenmeden meydana gelmesidir.Ceza Hukuku Taksitle Satış SözleşmesiSatıcının, malın teslimini veya hizmetin ifasını üstlendiği, tüketicinin ise bedeli kısım kısım ödemeyi taahhüt ettiği sözleşme türüdür.Tüketici Hukuku Taksitli SatışMal veya hizmet bedelinin, belirlenen bir fiyat üzerinden, birden fazla dönemsel ödeme ile yapılmasını öngören satış şeklidir.Tüketici Hukuku Tam Yargı Davasıİdari eylem veya işlemden dolayı kişisel hakları ihlal edilenlerin uğradıkları maddi ve manevi zararların tazminini talep ettikleri bir idari dava türüdür.İdare Hukuku Tapu SenediBir taşınmazın malikini, niteliklerini ve üzerinde kurulmuş hakları gösteren, devlet güvencesi altındaki resmi belgedir.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku Tapu İptal ve Tescil DavasıKanuna aykırı, yolsuz veya gerçeği yansıtmayan bir hukuki işleme dayanarak oluşturulan tapu kaydının iptal edilerek, taşınmazın gerçek hak sahibi adına tescilini sağlayan dava türüdür.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku TarhVergi alacağının kanunlarda gösterilen matrah ve oranlar üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak alacağı miktar itibarıyla tespit eden idari işlemdir.Vergi Hukuku Tarh (Verginin Tarhı)Vergi alacağının, kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak miktarının idari bir işlemle tespit edilmesidir.Vergi Hukuku TarhiyatVergi alacağının miktarının tespit ve tescil edilmesi işlemidir.Vergi Hukuku Tarhiyat (Vergi Tarhı)Vergi alacağının kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi idaresi tarafından hesaplanarak bu alacağı miktar itibarıyla tespit etmesi işlemidir.Vergi Hukuku Tarhiyat (Verginin Tarhı)Vergi alacağının, kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak bu alacağı miktar itibarıyla tespit eden idari işlemdir.Vergi Hukuku Tarhiyat Öncesi UzlaşmaVergi incelemesi sonucunda belirlenen matrah farkları veya cezalar için, tarhiyat yapılmadan önce vergi idaresi ile mükellef arasında anlaşmaya varma imkanı sunan idari bir yoldur.Vergi Hukuku Tasarrufun İptali DavasıAlacaklının, borçlusunun kendisinden mal kaçırmak amacıyla üçüncü kişilerle yaptığı bazı tasarrufların (işlemlerin) hükümsüz sayılarak, haciz ve satışa konu edilebilmesini sağlayan özel bir davadır.İcra ve İflas Hukuku TasarımBir ürünün tümü veya bir parçası ya da üzerindeki süslemenin çizgi, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyularıyla algılanabilen özelliklerinden oluşan dış görünüşüdür.Fikri Mülkiyet Hukuku TazminatHukuka aykırı bir fiil veya sözleşmenin ihlali sonucu uğranılan zararın giderilmesi amacıyla ödenen maddi veya manevi bedeldir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Tazminat DavasıHukuka aykırı bir fiil veya sözleşme ihlali nedeniyle uğranılan zararın giderilmesi amacıyla mahkemeye başvurularak açılan hukuk davasıdır.Tazminat Hukuku Taşkın Hacizİcra dosyasındaki toplam alacak miktarını (asıl alacak, faiz ve masraflar) açıkça aşacak ölçüde, gereğinden fazla malın veya değerin haczedilmesini ifade eden hukuki durumdur.İcra ve İflas Hukuku Tecavüzün Önlenmesi DavasıBir fikri veya sınai mülkiyet hakkına yönelik devam eden veya yakın zamanda gerçekleşmesi muhtemel ihlallerin durdurulması veya engellenmesi amacıyla açılan davadır.Fikri Mülkiyet Hukuku Tecavüzün Önlenmesi ve Durdurulması (Men'i)Fikri mülkiyet haklarına tecavüz teşkil eden eylemlerin gerçekleşmesinin önlenmesi veya mevcut tecavüzün sonlandırılmasına yönelik hukuki taleptir.Fikri Mülkiyet Hukuku TecilVadesi gelen amme alacağının, bazı şartların varlığı halinde, vergi idaresince daha ileri bir tarihe ertelenmesidir.Vergi Hukuku Tecil - Cezanın Ertelenmesiİşlenen suç karşılığında hükmedilen hapis cezasının belirli şartlar altında ve bir deneme süresi dahilinde infaz edilmesinden vazgeçilmesidir. Cezanın yerine getirilmesinin belirli bir süre askıya alınmasıdır.Ceza Hukuku Tecil ve TaksitlendirmeVadesi gelmiş veya henüz gelmemiş vergi borçlarının, mükellefin ödeme güçlüğü çekmesi durumunda, idarenin belirleyeceği şartlarla ileri bir tarihe ertelenmesi ve/veya belirli taksitler halinde ödenmesine izin verilmesidir.Vergi Hukuku Tedbir NafakasıBoşanma davası sürecinde, mahkemece hükmedilen ve dava süresince eşlerden birinin veya müşterek çocukların geçimini sağlamak amacıyla ödenen geçici nafakadır.Boşanma ve Nafaka TekerrürBir kişinin daha önce işlediği bir suçtan dolayı kesinleşmiş bir mahkûmiyeti bulunmasına rağmen, belirli bir süre içinde yeniden suç işlemesi durumudur.İnfaz Hukuku Tekerrür (Suçta Tekerrür)Daha önce işlediği bir suçtan dolayı cezası kesinleşen kişinin, kanunda belirtilen süreler içinde yeniden suç işlemesi durumunda cezasının daha ağır bir infaz rejimine tabi tutulmasıdır.İnfaz Hukuku Telif HakkıEser sahiplerine bilim, edebiyat, müzik, güzel sanatlar ve sinema alanındaki özgün eserleri üzerinde tanınan mali ve manevi haklardır.Fikri Mülkiyet Hukuku Telif Hakkı (Eser Sahibinin Hakları)Kişinin her türlü fikri emeği ile meydana getirdiği ürünler üzerinde hukuken sağlanan mutlak ve inhisari haklardır.Fikri Mülkiyet Hukuku Telif Hakkı (Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu)Eser sahiplerine, eserleri üzerinde tanınan mali ve manevi haklar bütünüdür; eser, meydana getirildiği andan itibaren korunur.Fikri Mülkiyet Hukuku TemerrütBorçlunun vadesi gelmiş borcunu haklı bir sebep olmaksızın zamanında ifa etmemesi veya alacaklının haksız yere ifayı kabul etmemesidir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Temerrüt (Borçlu Temerrüdü)Borçlunun, muaccel hale gelmiş ve ihtara rağmen borcunu haklı bir sebep olmaksızın zamanında ifa etmemesi durumudur.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Temerrüt (Borçlu veya Alacaklı Temerrüdü)Borçlunun edimini zamanında yerine getirmemesi veya alacaklının usulüne uygun olarak sunulan edimi haklı bir sebep olmaksızın kabul etmekten kaçınması durumudur.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Temerrüt (Borçlunun Temerrüdü)Borçlunun, muaccel hale gelmiş borcunu haklı bir sebep olmaksızın zamanında ifa etmemesi durumudur. Temerrüt, alacaklıya ek haklar ve tazminat talebi imkanı verir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Temerrüt (Direnim)Borçlunun, muaccel hale gelmiş borcunu haklı bir sebep olmaksızın zamanında ifa etmemesi veya alacaklının haklı bir sebep olmaksızın kendisine teklif edilen ifayı kabul etmemesidir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Temerrüt (Direnme)İfa zamanı gelmiş (muaccel) ve yerine getirilmesi halen mümkün olan bir borcun, alacaklı veya borçlu tarafından haklı sebep olmaksızın zamanında yerine getirilmemesidir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Temerrüt (Gecikme)Borçlunun, borcun muaccel olmasına rağmen geçerli bir haklı sebebi olmaksızın edimini süresi içinde ifa etmemesi durumudur.Borçlar ve Sözleşme Hukuku TemyizBölge Adliye Mahkemeleri'nin (istinaf mahkemeleri) verdiği kararların hukuka uygunluğunun Yargıtay tarafından sadece hukuki yönden denetlenmesini sağlayan olağan kanun yoludur.Ceza Muhakemesi Tenkis DavasıSaklı paylı mirasçıların, mirasbırakanın saklı paylarını ihlal eden ölüme bağlı tasarruflarının veya sağlararası kazandırmalarının indirilmesini talep ettikleri davadır.Miras Hukuku TerekeTereke, murisin ölümü anında sahip olduğu tüm aktifler (malvarlığı, alacaklar) ile pasiflerin (borçlar) toplamından oluşan hukuki malvarlığı bütünüdür.Miras Hukuku Terk (Boşanma Sebebi Olarak)Eşlerden birinin, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla ortak konutu terk etmesi ve haklı bir sebep olmaksızın geri dönmemesidir.Aile Hukuku TescilBir ayni hakkın (mülkiyet, ipotek, irtifak hakkı vb.) tapu siciline resmi olarak kaydedilmesi işlemidir.Gayrimenkul ve Tapu Hukuku Tescil (Sınai Mülkiyet Kanunu)Sınai mülkiyet haklarının (marka, patent, tasarım vb.) yetkili kurum tarafından resmi olarak kayıt altına alınması işlemidir.Fikri Mülkiyet Hukuku Teselsül (Müteselsil Sorumluluk)Birden fazla borçlunun, alacaklıya karşı borcun tamamından bağımsız olarak ve tek başına sorumlu olması, alacaklının dilediği borçluya başvurabilmesi durumudur.Borçlar ve Sözleşme Hukuku TeşebbüsFailin, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlaması, ancak elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaması halidir.Ceza Hukuku Ticaret SiciliTicari işletmelerin ve tacirlerin kimlik bilgilerini, unvanlarını ve faaliyet alanlarını içeren, aleni ve tescile tabi resmi defterdir.Ticaret Hukuku Ticaret UnvanıTacirin ticari işletmesini tanıtmak ve diğer işletmelerden ayırt etmek için kullandığı addır.Ticaret Hukuku Ticari DefterlerTacirlerin ticari faaliyetlerini ve mali durumlarını düzenli bir şekilde kaydetmek zorunda oldukları yasal defterlerdir.Ticaret Hukuku Ticari İşletmeEsnaf faaliyetini aşan düzeyde, devamlı ve bağımsız bir şekilde gelir sağlamayı hedefleyen işletme ticari işletmedir.Ticaret Hukuku TutuklamaKuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde, yargılama sürecinde şüpheli veya sanığın özgürlüğünden mahrum bırakılmasına ilişkin en ağır koruma tedbiridir.Ceza Muhakemesi Tüketici Hakem HeyetiTüketici işlemleri ve tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklara çözüm bulmakla görevli, parasal sınırlar içinde yetkili idari mercidir.Tüketici Hukuku Tüketici KredisiMal veya hizmet alımını finanse etmek amacıyla bankalar, finansman şirketleri veya satıcılar tarafından tüketicilere verilen kredidir.Tüketici Hukuku Tüketici Kredisi SözleşmesiKredi verenin tüketiciye faiz veya benzeri bir menfaat karşılığında ödemenin ertelenmesi, ödünç veya benzeri finansman şekilleri aracılığıyla kredi verdiği sözleşmelerdir.Tüketici Hukuku Tüketici MahkemesiTüketicilerin taraf olduğu ve belirli parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıkları çözümlemekle görevli özel ihtisas mahkemeleridir.Tüketici Hukuku Tüketici SözleşmeleriTüketicinin mal veya hizmet edinme amacıyla satıcı veya sağlayıcı ile yaptığı, hukuki nitelikteki her türlü sözleşmedir.Tüketici Hukuku Tüketici SözleşmesiTüketici ile satıcı veya sağlayıcı arasında, mal veya hizmet edinimine yönelik kurulan ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında özel hükümlere tabi hukuki işlemdir.Tüketici Hukuku Tüketici İşlemiMal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket edenler ile tüketici arasında kurulan her türlü sözleşme ve hukuki işlemdir.Tüketici Hukuku

U

Unutulma HakkıKişisel verilerin dijital ortamda yayılmasının önüne geçilmesi, geçmişte yaşanmış olumsuz olayların internet aramalarında sürekli olarak ortaya çıkmasının engellenmesi ve verilerin silinmesini veya yok edilmesini talep etme hakkıdır.Bilişim ve Kişisel Veri Hukuku UzlaşmaVergi incelemesi sonucu ortaya çıkan veya takdir komisyonu kararına dayanan vergi ve ceza tutarları hakkında mükellef ile vergi idaresi arasında pazarlık yapılarak anlaşmaya varılması yöntemidir.Vergi Hukuku Uzlaşma (Tarhiyat Öncesi ve Sonrası Uzlaşma)Vergi idaresi ile mükellef arasında, tarh edilecek veya tarh edilmiş vergi cezaları konusunda karşılıklı anlaşılarak uyuşmazlığın yargıya taşınmadan çözümlenmesi yoludur.Vergi Hukuku UzlaştırmaŞikayete tabi suçlar ve kanunda özel olarak sayılan bazı suçlarda, fail ile mağdurun tarafsız bir uzlaştırmacı eşliğinde anlaşarak ceza davasının açılmasını veya yargılamanın devamını engelledikleri alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir.Ceza Muhakemesi

V

VERBİS (Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi)Kişisel Verileri Koruma Kurumu tarafından KVKK uyarınca oluşturulan ve veri sorumlularının kayıt olmak zorunda olduğu bir elektronik sistemdir. Bu sistem, veri sorumlularının sicil kayıtlarını tutar.Bilişim ve Kişisel Veri Hukuku VUK - Vergi Usul KanunuVergi hukukunun temelini oluşturan, vergilendirme sürecinin usul ve esaslarını, mükellefin ödevlerini, değerleme hükümlerini ve vergi cezalarını düzenleyen ana kanundur.Vergi Hukuku VUK 359 - Vergi Kaçakçılığı SuçlarıVergi kanunlarına aykırı olarak sahte belge düzenlemek, kullanmak, defterleri gizlemek veya tahrif etmek gibi fiillerle kasten vergi ziyaına neden olunması halidir.Vergi Hukuku Vasiyet AlacaklısıMirasbırakanın vasiyetname ile kendisine belirli bir malın veya hakkın bırakıldığı (belirli mal vasiyeti) kişidir.Miras Hukuku VasiyetnameVasiyetname, murisin ölümünden sonra geçerli olmak üzere malvarlığı üzerinde yaptığı tek taraflı ve her zaman geri alınabilir bir ölüme bağlı tasarruftur.Miras Hukuku Vekalet SözleşmesiVekil ile vekil eden arasında kurulan ve vekilin, vekil edenin menfaatine ve iradesine uygun olarak bir iş görmeyi veya bir işlemi yapmayı üstlendiği sözleşme türüdür. Genellikle bir ücret karşılığında yapılır.Borçlar ve Sözleşme Hukuku Vekaletsiz İş GörmeBir kimsenin vekalet ilişkisi olmaksızın, başkasına ait bir işi o kişinin menfaatine ve amacına uygun olarak görmesidir.Borçlar ve Sözleşme Hukuku VelayetErgin olmayan çocukların bakımı, eğitimi, korunması ve temsili konusunda anne ve babaya tanınan hak ve yükümlülüklerin bütünüdür.Aile Hukuku Vergi BeyannamesiMükellefin vergiye tabi matrah ve/veya kazancını, vergi miktarını ve diğer bilgileri vergi dairesine yazılı olarak bildirdiği belgedir.Vergi Hukuku Vergi CezasıVergi kanunlarına aykırı fiiller nedeniyle vergi mükelleflerine veya sorumlularına uygulanan idari nitelikteki müeyyidedir.Vergi Hukuku Vergi KaçakçılığıVergi kanunlarına göre tutulması mecburi olan defter ve kayıtların tahrif edilmesi, gizlenmesi veya sahte belge düzenlenmesi ve kullanılması gibi hileli eylemlerle verginin ödenmemesi veya eksik ödenmesidir.Vergi Hukuku Vergi Kaçakçılığı (VUK m. 359)Vergi kanunlarına göre tutulması mecburi olan defter ve belgelerde tahrifat yapılması, belgelerin gizlenmesi veya sahte belge düzenlenmesi/kullanılması gibi hileli yöntemlerle vergi ödenmesinin engellenmesidir.Vergi Hukuku Vergi Kaçakçılığı SuçuVergi kanunlarına aykırı olarak sahte belge düzenlemek, kullanmak veya defter ve kayıtları tahrif etmek gibi hileli yollarla verginin ödenmemesi amacıyla işlenen kasıtlı fiillerdir.Vergi Hukuku Vergi MahremiyetiVergi işlemlerinde görev alan memurların ve diğer ilgililerin, mükelleflerin şahıslarına, muamelelerine ve hesap durumlarına dair öğrendikleri sırları ifşa etmelerini yasaklayan hukuki ilkedir.Vergi Hukuku Vergi MatrahıVerginin hesaplanmasında esas alınan, vergi oranının uygulanacağı parasal büyüklük veya nicel değerdir.Vergi Hukuku Vergi MükellefiVergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüp eden gerçek veya tüzel kişidir.Vergi Hukuku Vergi OranıVergi matrahına uygulanarak verginin miktarını belirleyen yüzde veya binde cinsinden ifade edilen katsayıdır.Vergi Hukuku Vergi SorumlusuVerginin ödenmesiyle ilgili görevleri yerine getiren ancak mükellef olmayan veya verginin asıl mükellefi adına kesinti yaparak devlete ödeme yapan kişidir.Vergi Hukuku Vergi TahakkukuTarh ve tebliğ edilen bir verginin artık ödenmesi gereken kesinleşmiş bir safhaya, yani tahsil edilebilir aşamaya gelmesidir.Vergi Hukuku Vergi TarhiyatıVergi alacağının kanunlarda gösterilen matrah ve oranlar üzerinden hesaplanarak miktarca kesinleştirilmesi işlemidir.Vergi Hukuku Vergi TarhıVergi alacağının kanunlarda gösterilen matrah ve oranlar üzerinden hesaplanarak miktarının belirlenmesi işlemidir.Vergi Hukuku Vergi Uzlaşmasıİdare ile mükellefin, tarh edilecek veya tarh edilmiş olan vergi ve kesilecek cezalar konusunda yargı yoluna gitmeden önce karşılıklı görüşerek belli bir miktar üzerinden anlaşmasıdır.Vergi Hukuku Vergi YükümlüsüVergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüp eden gerçek veya tüzel kişidir.Vergi Hukuku Vergi ZiyaıMükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında veya tam olarak yerine getirmemesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesidir.Vergi Hukuku Vergi Ziyaı CezasıMükellefin vergi beyannamelerini süresinde vermemesi, eksik vermesi veya yanlış beyan etmesi sonucu ortaya çıkan vergi kaybı nedeniyle uygulanan idari para cezasıdır.Vergi Hukuku Vergi İncelemesiVergi idaresi tarafından mükellefin ödevlerini yerine getirip getirmediğini, defter ve belgelerinin doğru olup olmadığını tespit etmek amacıyla yapılan araştırmadır.Vergi Hukuku Veri SorumlusuKişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu gerçek veya tüzel kişidir.Bilişim ve Kişisel Veri Hukuku Veri İhlaliİşlenen kişisel verilerin hukuka aykırı yollarla ele geçirilmesi, değiştirilmesi, silinmesi veya erişilmesi durumudur. Bu ihlal, veri güvenliğini tehlikeye atar.Bilişim ve Kişisel Veri Hukuku Veri İhlali Bildirimiİşlenen kişisel verilerin kanuni olmayan yollarla üçüncü kişilerce elde edilmesi, açıklanması veya değiştirilmesi gibi durumlarda yaşanan güvenlik ihlallerinin ilgili makamlara bildirilmesidir.Bilişim ve Kişisel Veri Hukuku Veri İşleyenVeri sorumlusunun verdiği yetkiye dayanarak onun adına kişisel verileri işleyen gerçek veya tüzel kişidir.Bilişim ve Kişisel Veri Hukuku

Y

YaptırımHukuk kurallarına aykırı davranışların sonuçlarını belirten ve bu kurallara uyulmasını sağlamayı amaçlayan hukuki müeyyidelerdir.Genel Hukuk Kavramları Yetki GaspıBir idari makamın veya kişinin, hiçbir şekilde sahip olmadığı bir yetkiyi kullanarak idari işlem yapması halidir.İdare Hukuku Yetki GenişliğiMerkezi idarenin taşra teşkilatında görevli amirlere, merkeze danışmaksızın kanunların verdiği sınırlar içinde karar alma ve uygulama yetkisidir.İdare Hukuku Yok Hükmünde İdari İşlemYetki, konu veya amaç unsurları bakımından çok ağır ve açık hukuka aykırılık taşıyan, hukuken hiç doğmamış sayılan idari işlemlerdir.İdare Hukuku Yokluk (İdari İşlemde Yokluk)Bir idari işlemin, hukuk düzeninde hiç doğmamış, varlık kazanmamış sayılmasına yol açan en ağır hukuka aykırılık halidir.İdare Hukuku Yoksulluk NafakasıBoşanma sonucunda kusuru daha az olan veya hiç kusuru bulunmayan, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eşe, diğer eş tarafından ödenen sürekli ekonomik destektir.Aile Hukuku Yürütmenin Durdurulmasıİdari işlemin telafisi güç veya imkansız zararlara yol açma ihtimali bulunması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması durumunda, dava sonuçlanıncaya kadar işlemin uygulanmasını geçici olarak durduran karardır.İdare Hukuku Yıllık Ücretli İzinİşçinin işyerinde belirli bir süre çalışmış olması karşılığında dinlenmesi amacıyla kanunla tanınan ve ücretinin işveren tarafından ödendiği bir haktır. İşçinin fiziksel ve ruhsal sağlığının korunması için esastır.İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

Z

ZamanaşımıHukuki bir hakkın, kanun tarafından belirlenen sürenin geçmesiyle dava edilebilir olma özelliğini kaybetmesidir.Tazminat Hukuku Zamanaşımı (Suç ve Ceza)Suçun işlenmesinden veya ceza hükmünün kesinleşmesinden itibaren belirli bir sürenin geçmesiyle, devletin o suçu soruşturma ve kovuşturma yetkisini veya verilmiş cezayı infaz etme hakkını kaybetmesidir.Ceza Hukuku Zamanaşımı (Tüketici Hukukunda)Bir hakkın, kanunda belirtilen süre içinde kullanılmaması durumunda, o hakkı dava yoluyla talep etme yetkisinin ortadan kalkmasıdır.Tüketici Hukuku ZararBir kişinin malvarlığında iradesi dışında meydana gelen azalma veya kişilik haklarında meydana gelen ihlal sonucu ortaya çıkan olumsuz sonuçtur.Tazminat Hukuku ZimmetKamu görevlisinin görevi nedeniyle zilyedliğine verilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçirmesi suçudur. Kamu güvenine ve malvarlığına karşı işlenen bir suç türüdür.Ceza Hukuku Ziynet Alacağı DavasıEvlenme sırasında kadına takılan altın, takı ve paraların kadına ait olduğu kuralından hareketle, boşanma sürecinde bu eşyaların iadesi veya bedelinin tahsili için açılan davadır.Aile Hukuku Ziynet EşyasıGenellikle düğün ve nişan törenlerinde geline takılan, altın veya diğer değerli madenlerden yapılmış takılardır ve Yargıtay kararları gereği kadının kişisel malı kabul edilir.Aile Hukuku Zümre Sistemi (Derece Sistemi)Yasal mirasçıların belirlenmesinde, mirasbırakan ile olan kan bağı esasına ve yakınlık derecesine dayanan sıralama sistemidir.Miras Hukuku Zımni Retİdareye yapılan bir başvuruya karşı, idarenin kanunda öngörülen yasal süre boyunca sessiz kalarak cevap vermemesi durumunda hukuken başvurunun reddedilmiş sayılmasıdır.İdare Hukuku