Borçlar ve Sözleşme Hukuku
Ceza Koşulu (Cezai Şart)
Bir sözleşmede, borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi halinde ödenmesi kararlaştırılan, alacaklıya tanınan ek bir tazminat veya yaptırım şeklindeki edimdir.
Ceza koşulu, Türk Borçlar Kanunu'nun 179. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Borçlunun borcunu ihlal etmesi durumunda ödemeyi taahhüt ettiği, genellikle önceden belirlenmiş bir miktar paradan ibaret olan edimdir. Ceza koşulu, borcun ihlalini önleyici (caydırıcı) bir etki yaratır ve aynı zamanda alacaklının uğradığı zararın ispat yükünü hafifleterek tazminat talebini kolaylaştırır. Ancak hakim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirebilir (tenkis). Asıl borca bağlı (fer'i) bir edimdir ve asıl borcun geçersiz olması halinde ceza koşulu da geçersiz olur. Uygulamada, özellikle inşaat ve ticaret sözleşmelerinde sıkça rastlanır.